ਕਲਾਨੌਰ

੧੭ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕੇਸ ਜਿਹੜੇ ਕਲਾਨੌਰ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ:


ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ
Mangal Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੧-੨੨ ਸਾਲ, ਬੁਤਾਲਾ

ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ
Balwinder Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੦-੨੧ ਸਾਲ, ਵੀਲਾ ਤੇਜਾ
Rashpal Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੩੦-੩੨ ਸਾਲ, ਰੋੜ ਖਹਿਰਾ
ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਤਹਿਸੀਲ
Budh Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੨ ਸਾਲ, ਖੋਦੇ ਬੇਟ
Lakhwinder Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੭-੨੮ ਸਾਲ, ਹਵੇਲੀ ਖੁਰਦ
Rashpal Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੪-੨੫ ਸਾਲ, ਭਗਤਾਨਾ ਤੁੱਲੀਆਂ ਵਾਲਾ
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ
Gurmeet Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੦ ਸਾਲ, ਭੰਗਵਾਂ
Gurnam Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੧੮-੧੯ ਸਾਲ, ਕੋਟ ਸੰਤੋਖ ਰਾਏ
Jasbir Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੩ ਸਾਲ, ਬੋਪਾਰਾਏ
Joginder Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੩੫ ਸਾਲ, ਕਲਾਨੌਰ
Kuldip Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੦ ਸਾਲ, ਕਲਾਨੌਰ
Kulwant Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੦ ਸਾਲ, ਲੋਪਾ
Randhir Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੩੫ ਸਾਲ, ਕਲਾਨੌਰ
Rashpal Singh ਮਰਦ, ਲਾਪਤਾ ਹੋਣ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੧ ਸਾਲ, ਕਲਾਨੌਰ
Shingara Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੪੯-੫੦ ਸਾਲ, ਰੋਸੇ
Suba Singh ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੩੦-੩੫ ਸਾਲ, ਤਲਵੰਡੀ

ਪਤਾ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ

Anonymous ਮਰਦ, ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਸਮੇਂ ਉਮਰ ੨੭ ਸਾਲ, ਪਤਾ ਜਨਤਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੇਸਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਅੰਕੜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਲਾਨੌਰ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਹੰuਦਾ ਹੈ:

ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਜਨ ਅੰਕੜੇ 

ਲਿੰਗ

੧੦੦.੦% ਮਰਦ ੧੭
 
 
੦.੦% ਇਸਤਰੀ

ਵਿਆਹਿਆ/ਵਿਆਹੀ

੫੮.੮% ਕੁਆਰਾ/ਕੁਆਰੀ ੧੦
 
 
੪੧.੨% ਵਿਆਹਿਆ/ਵਿਆਹੀ

ਜੇ ਪੀੜਤ ਵਿਆਹਿਆ/ਵਿਆਹੀ ਸੀ ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ?

੪੧.੨% ਹਾਂ ਜੀ
 


ਪੀੜਤਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਬੱਚੇ ਜਿਹੜੇ ਜਿਊਂਦੇ ਹਨ: ੨੪


ਧਰਮ

੧੦੦.੦% ਸਿੱਖ ੧੭
 

ਜਾਤ

੯੪.੧% ਜੱਟ ੧੬
 
 
੫.੯% ਹੋਰ

ਉਮਰ

੮੨.੪% ੧੮-੩੩ ੧੪
 
੧੧.੮% ੩੪-੪੯
 

ਪੜ੍ਹਾਈ

੧੭.੬% ਅਨਪੜ੍ਹ
 
੧੧.੮% ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ
 
੧੭.੬% ਮਿਡਲ ਸਕੂਲ
 
੪੭.੧% ਹਾਈ ਸਕੂਲ
 
੫.੯% ਵਿਅਵਸਾਇਕ ਡਿਗਰੀ
 

ਨੌਕਰੀ

੫੮.੮% ਕਿਸਾਨ ੧੦
 
੧੭.੬% ਡਰਾਈਵਰ (ਬੱਸ/ਟਰੱਕ/ਗੱਡੀ)
 
੫.੯% ਵਿਦਿਆਰਥੀ
 
੫.੯% ਮਜ਼ਦੂਰ
 
੩੫.੩% ਹੋਰ
 

ਸ਼ਹਿਰ/ਪਿੰਡ

੭੦.੬% ਪਿੰਡ ੧੨
 
 
੨੩.੫% ਸ਼ਹਿਰ

ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਗਿਰਫਤਾਰੀ, ਹਿਰਾਸਤ ਅਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ 

ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀਆਂ

੫੨.੯% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੪੭.੧% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਪੁਰਾਣੇ ਤਸ਼ੱਦਦ

੫੨.੯% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੦.੦% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਲਾਪਤਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ

੯੪.੧% ਹਾਂ ਜੀ ੧੬
 
 
੫.੯% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਦਸਤਿਆਂ ਨੇ ਗਵਾਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ੳਹ ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਕਿੱਥੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ

੧੩.੩% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੬੬.੭% ਨਹੀਂ ਜੀ ੧੦

ਗ੍ਰਿਫਤਾਰੀ ਦੇ ਗਵਾਹ

੮੮.੨% ਹਾਂ ਜੀ ੧੫
 

ਪੀੜਤ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ

੨੩.੫% ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ
 
੨੩.੫% ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੇਤ
 
੧੭.੬% ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਘਰ
 
੫.੯% ਪੀੜਤ ਦਾ ਘਰ
 
੫.੯% ਬੱਸ ਅੱਡਾ
 
੫.੯% ਦੁਕਾਨ/ਬਜ਼ਾਰ
 
੫.੯% ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਲਾ
 
੫.੯% ਹੋਰ
 

ਹਿਰਾਸਤ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ

ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ/ਨਿਕਟ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ


ਹਿਰਾਸਤ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਤਾ ਹੈ

੬੪.੭% ਹਾਂ ਜੀ ੧੧
 
 
੨੯.੪% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਲਾਪਤਾ/ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਾਸਤ ਦਾ ਗਵਾਹ

ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ/ਨਿਕਟ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ


ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਦਸਤਿਆਂ ਦਾ ਪੀੜਤ ਬਾਰੇ ਜਵਾਬ

੨੩.੫% ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ
 
੧੧.੮% ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ
 
੫.੯% ਹੋਰ
 
੫.੯% ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਲਿਸ ਥਾਣੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਹਿਆ
 
੫.੯% ਹਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ
 
੫.੯% ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲਿਆ ਪਰ ਕੋਈ ਵਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ
 

ਪੀੜਤ ਨੂੰ ਜੱਜ ਜਾਂ ਮਜਿਸਟਰੇਟ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ

੦.੦% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੫੨.੯% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਲਾਪਤਾ ਜਾਂ ਫਿਰ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ 

ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ/ਲਾਪਤਾ

੯੪.੧% ਗ਼ੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ੧੬
 
 
੫.੯% ਲਾਪਤਾ

ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ

੧੦੦.੦% ੧ ਪੀੜਤ ੧੭
 

ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਾਦਸੇ

੦.੦% ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਮੁਕਾਬਲੇ
 
 
੧੦੦.੦% ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ੧੭

ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ 

ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ

੬੪.੭% ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ੧੧
 

ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਦਸਤਿਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ

੧੧.੮% ਹਾਂ ਜੀ
 
੦.੦% ਹਾਂਜੀ/ਹਾਂ ਪਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ
 
੮੨.੪% ਨਹੀਂ ਜੀ ੧੪
 

ਸਰੀਰ ਦੀ ਹਾਲਤ

੧੧.੮% ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ
 
੧੧.੮% ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ
 
੫.੯% ਮੂੰਹ ਜਾਂ ਸਿਰ ਦੇ ਕੇਸ ਪੁੱਟੇ ਗਏ
 
੫.੯% ਹੋਰ
 
੫.੯% ਨੀਲ
 
੫.੯% ਜਲਣ ਦੇ ਘਾਵ/ਨਿਸ਼ਾਨ
 

ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਦਸਤੇ ਜੋ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ 

ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਅਕ ਅਫਸਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪਤਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ

੭੦.੬% ਹਾਂ ਜੀ ੧੨
 
 
੨੩.੫% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਕੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲਾਂ ਨੇ ਵਰਦੀ ਪਾਈ ਸੀ

੮੦.੦% ਹਾਂ ਜੀ ੧੨
 
 
੬.੭% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ/ਅਫਸਰ ਗਿ੍ਰਫਤਾਰੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ

੯੪.੧% ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ੧੬
 

ਕਿਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਲ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ

੮੮.੨% ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ੧੫
 
੫.੯% ਬਾਡਰ ਸਿਕਿਓਰਟੀ ਫੋਰਸ
 

ਖਾੜਕੂ ਲਹਿਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ 

ਖਾੜਕੂਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ

੬੪.੭% ਹਾਂ ਜੀ ੧੧
 
 
੩੫.੩% ਨਹੀਂ ਜੀੀ

ਖਾੜਕੂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਖਾੜਕੂਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ/ਕਰਦੀ ਸੀ

੫.੯% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੨੩.੫% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਜੇ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸੀ?

੦.੦% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੫.੯% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਹੀਲਾ ਅਤੇ ਅਸਰ 

ਕਚਹਿਰੀ/ਅਦਾਲਤ ਜਾਂ ਕਮਿਸ਼ਨ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ

੪੧.੨% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੪੭.੧% ਨਹੀਂ ਜੀ

ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਬਲਾਂ ਤਕ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ

੩੫.੩% ਹਾਂ ਜੀ
 
 
੫੮.੮% ਨਹੀਂ ਜੀ ੧੦

ਕੀ ਵਜ੍ਹਾ/ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?

੫੨.੯% ਬਦਲੇ ਤੋਂ ਡਰ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ: ਝੂਠੇ ਕੇਸ, ਤਸ਼ੱਦਦ, ਹਿਰਾਸਤ ਆਦਿ)
 
੨੩.੫% ਖ਼ਰਚਾ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ
 
੧੭.੬% ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਨਾ
 
੧੧.੮% ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ
 

ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੀ ਮੰਗ

੮੮.੨% ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ/ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ੧੫
 
੫੮.੮% ਨੌਕਰੀ ੧੦
 
੫੮.੮% ਸੱਚ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਮਿਸ਼ਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇੇ ੧੦
 
੪੭.੧% ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਫ਼ੌਜਦਾਰੀ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇ (ਗੁਨਾਹਗਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ)
 
੩੫.੩% ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਯਾਦਗਾਰ
 
੨੯.੪% ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹੱਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਜਨਤਕ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ
 
੨੯.੪% ਸਰਕਾਰੀ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੀ ਪੁੱਛ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ
 
੨੩.੫% ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਪੁਨਰਵਾਸ ਸੇਵਾਵਾਂ/ਪਰਿਵਾਰਕ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਮੁੜਵਸੇਬੇ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ
 
੫.੯% ਹੋਰ
 
੫.੯% ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ
 

ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ 

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ

੫.੯% ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
 
੮੮.੨% ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ੧੫
 

ਸੰਨ

੦.੦% ੧੯੮੧
 
੦.੦% ੧੯੮੨
 
੦.੦% ੧੯੮੩
 
੫.੯% ੧੯੮੪
 
੦.੦% ੧੯੮੫
 
੦.੦% ੧੯੮੬
 
੦.੦% ੧੯੮੭
 
੫.੯% ੧੯੮੮
 
੦.੦% ੧੯੮੯
 
੧੧.੮% ੧੯੯੦
 
੨੯.੪% ੧੯੯੧
 
੨੩.੫% ੧੯੯੨
 
੧੭.੬% ੧੯੯੩
 
੦.੦% ੧੯੯੪
 
੫.੯% ੧੯੯੫
 
੦.੦% ੧੯੯੬
 
੦.੦% ੧੯੯੭
 
੦.੦% ੧੯੯੮
 
੦.੦% ੧੯੯੯
 
੦.੦% ੨੦੦੦
 
੦.੦% ੨੦੦੧
 
੦.੦% ੨੦੦੨
 
੦.੦% ੨੦੦੩
 
੦.੦% ੨੦੦੪
 
੦.੦% ੨੦੦੫
 
੦.੦% ੨੦੦੬
 
੦.੦% ੨੦੦੭
 
੦.੦% ੨੦੧੨
 
੦.੦% ਤਾਰੀਖ਼ ਪਤਾ ਨਹੀਂ
 

ਇਹ ਨਕਸ਼ਾ ੨੦੦੧ ਦੀ ਮਰਦਮਸ਼ੁਮਾਰੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਵਿਧੀ ਗਿਆਨ ਵਾਸਤੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹੋ।